Spiegel of camera?

De praktijk als meetlat

De techniek staat niet stil. Trucks worden slimmer, magazijnen digitaliseren en steeds meer systemen nemen je werk uit handen. Maken die nieuwe ontwikkelingen het werk ook echt beter? En hoe bevallen al die innovaties in de praktijk?

Dag spiegel, hallo scherm

Jarenlang hoorde hij net zo vanzelfsprekend bij een vrachtwagen als het stuur en de dieselmotor: de buitenspiegel. Maar op steeds meer nieuwe trucks maken spiegelarmen plaats voor camera’s. De chauffeur kijkt niet langer in spiegelglas, maar naar langwerpige beeldschermen die binnen in de cabine naast de voorruit zijn gemonteerd.

Op papier klinkt de digitale spiegel mooi. Maar hoe is het als je er iedere dag mee rijdt? Vijf chauffeurs vertellen op verschillende locaties over hun ervaringen met traditionele spiegels én digitale camera’s.

De voordelen van de buitenspiegel

Mercedes-Benz beet in 2018 het spits af met de MirrorCam op de Actros. Inmiddels hebben ook DAF, Volvo, MAN, Scania en Iveco camera’s in plaats van spiegels. De klassieke buitenspiegel lijkt daarmee langzaam terrein te verliezen. Digitale spiegels hebben verschillende voordelen, stellen fabrikanten.

Camera’s zouden het zicht rondom de truck vergroten en minder gevoelig zijn voor verblinding. Omdat camera’s kleiner zijn dan spiegels, vangen ze minder wind. Minder luchtweerstand kan brandstof of stroom schelen.

Maar de belangrijkste winst is verkeersveiligheid. Elk jaar raken fietsers en voetgangers betrokken bij ongevallen waarbij de dode hoek een rol speelt. Het is de nachtmerrie van iedere chauffeur.

‘Ik wil niet meer terug’

Jesse Determeijer werkt sinds zijn 26e als chauffeur. Hij rijdt sinds twee jaar voor SVZ Transport vanuit Heteren en verzorgt de winkeldistributie voor Kruidvat in Nederland en België. Daarvoor reed hij jarenlang met gewone spiegels. “Ik was daar heel erg aan gewend. Toen ik voor het eerst camera’s kreeg, dacht ik echt: moet dit nou?”

Die twijfel was snel verdwenen. Inmiddels heeft Jesse drie generaties digitale spiegels meegemaakt. Vooral in stadsverkeer ziet hij voordelen. “In smalle straatjes zitten die enorme spiegelhuizen niet meer in de weg. Je kunt veel beter schuin naar voren en opzij kijken. In een bocht blijft het camerabeeld met je meegaan, zodat je kunt zien wat er naast en achter je gebeurt.”

Aan het achteruitrijden moest hij wel wennen. “Met digitale spiegels lijkt het net alsof de trailer schuin achter de trekker staat.” De zichtlijnen in het camerabeeld gebruikt hij als referentie voor de afstand. “Je weet op een gegeven moment precies wat zo’n lijn betekent. Dan kun je er heel nauwkeurig mee werken.”

Ook de techniek rond de dode hoek is verder ontwikkeld in de jaren dat Jesse met camera’s rijdt. Zijn huidige truck houdt het verkeer naast de combinatie in de gaten en waarschuwt hem bijvoorbeeld bij het wisselen van rijstrook. “Je ziet ontzettend veel.” Dreigt er gevaar, dan klinkt bovendien een akoestische waarschuwing. Zeker in druk stadsverkeer vindt hij dat prettig, met fietsers en ander verkeer dicht naast zijn truck.

Het rijden met regen is een zwak punt, vertelt Jesse. Een druppel op de cameralens kan het beeld behoorlijk vertekenen en maakt het lastiger om afstanden in te schatten. “Als je zoals bij Rotterdam drie banen naar links op moet schuiven, wil je wel precies weten wat er naast en achter je zit. Met een druppel op de lens wordt dat soms een beetje gokken.” Terug naar gewone spiegels wil hij desondanks niet. “Je moet even omschakelen, maar je went snel aan die schermen. Ik ben er hartstikke blij mee en zou niet meer terug willen.”

Jesse Determeijer
🛞 is 41 jaar
🛞 woont in Arnhem
🛞 rijdt met een elektrische Mercedes-Benz eActros 600
🛞 heeft ervaring met drie generaties digitale spiegels
🛞 Spreekt TON bij Winkelcentrum Emiclaer Amersfoort

‘Onbekend maakt onbemind’

Alex Jansen rijdt inmiddels tien jaar voor Van Schie Transport in Hillegom. Het familiebedrijf bestaat sinds 2000 en verzorgt onder meer nationaal en internationaal transport, distributie en geconditioneerd vervoer. Alex heeft er zijn vaste truck, die nog gewoon is uitgerust met conventionele spiegels. Digitale exemplaren kwamen bij de aanschaf wel ter sprake, maar Van Schie koos uiteindelijk voor spiegelglas.

Helemaal onbekend zijn digitale spiegels voor Alex niet. De Haarlemmer kreeg twee dagen de gelegenheid om ze op een demotruck uit te proberen. “Tijdens het rijden vond ik de omschakeling eigenlijk wel meevallen. Je went er vrij snel aan dat je op schermen kijkt.” Lastiger vond hij het inschatten van afstanden. “Bij het inhalen vond ik het moeilijker om te bepalen hoe ver het overige verkeer achter me zat. In gewone spiegels zie ik dat meteen. Op zo’n scherm moest ik daar echt bewuster naar kijken.”

Het grootste verschil merkte hij bij het aandokken. “Met mijn eigen spiegels doe ik dat zonder erbij na te denken. Met die camera’s moest ik veel beter kijken. Natuurlijk kreeg ik hem uiteindelijk tussen de lijntjes tegen het dok, maar het ging wel wat moeizamer. Je mist op zo’n scherm de diepte die je in een gewone spiegel hebt.”

Twee dagen vindt Alex te kort om de camera’s daarop af te rekenen. Zijn jarenlange routine met gewone spiegels zet je tenslotte moeilijk in een paar ritten opzij. Volgens hem is het vooral een kwestie van gewenning. “Als je er iedere dag mee rijdt, zal het vanzelf gaan.” Voorlopig houdt hij het graag bij wat hij kent, zonder digitale spiegels af te schrijven. “Misschien praat ik na een paar weken wel anders. Onbekend maakt onbemind.”

Alex Jansen
🛞 is 50 jaar
🛞 woont in Haarlem
🛞 rijdt met een Volvo FH500 met gewone spiegels
🛞 probeerde digitale spiegels twee dagen
🛞 Spreekt TON bij A2 De Lucht-Oost

‘Met de zon erop zie ik niks’

Ruud te Pas is niet iemand die na één ritje met digitale spiegels zijn oordeel klaar heeft. De 62-jarige Harderwijker werkt al 32 jaar bij Ploeger Logistics. Hij rijdt sinds vier jaar met camera’s en schermen, terwijl hij het grootste deel van zijn chauffeursleven grote buitenspiegels gewend was. En dus heeft hij genoeg kilometers gemaakt met het systeem. “Ik weet echt wel hoe het werkt.”

Met het digitale systeem kan Ruud prima overweg, al zijn er situaties waarin hij zijn gewone spiegels mist. Het meeste last heeft hij van fel zonlicht, vertelt hij tijdens een pauze op een pleisterplaats langs de A1. “Als de zon erop staat, wordt het beeld heiig. Dan zie ik gewoon niet genoeg.” Een keer leidde dat bijna tot een verkeerde manoeuvre. “Ik had de afstand tot een bus die achter me reed verkeerd ingeschat.” Hij zag het voertuig nog op tijd en voorkwam dat hij de buschauffeur afsneed. Dan, grijnzend: “Maar het kan ook aan mijn brilletje hebben gelegen.”

Helemaal zonder spiegelglas is zijn truck overigens niet. Voor de dode hoek heeft hij nog een conventionele spiegel. Ruud kijkt graag nog een keer in het glas. “Veiligheid staat voorop. Zeker met fietsers naast je wil je geen twijfel hebben. Ik kijk liever een keer te veel dan een half keer te weinig.”

Vier jaar dagelijkse praktijk hebben zijn voorkeur niet veranderd. Ruud kan met digitale spiegels werken en weet wat hij op de schermen ziet. Hij is gewend aan de camera’s, maar als hij zelf mocht kiezen, werkte hij zonder al die techniek. Voor zijn volgende truck weet hij het wel: “Geef mij de gewone spiegels maar terug.”

Ruud te Pas
🛞 is 62 jaar
🛞 woont in Harderwijk
🛞 werkt al 32 jaar bij Ploeger Logistics
🛞 rijdt met een Mercedes-Benz Actros met digitale spiegels
🛞 Spreekt TON bij Pleisterplaats A1, Neerduist

‘Laat mij die laatste twee jaar maar met spiegels rijden

Gerrit Paalman heeft een vracht relaxstoelen bij zich wanneer we hem spreken. De Deventenaar rijdt voor Fultra Transport uit Apeldoorn, een onderneming die zich bezighoudt met transport, logistiek, opslag en distributie. Al 38 jaar zit Gerrit op de vrachtwagen. Al die tijd keek hij in gewone spiegels. “Ik heb nooit met camera’s gereden. Misschien zou ik eraan wennen, maar ik heb nu niet het gevoel dat ik iets mis.”

Twee flinke spiegelhuizen vertellen hem wat er naast en achter zijn combinatie gebeurt. Gerrit Paalman houdt het graag bij wat hij kent. “Ik vind spiegels veilig genoeg. Het hoeft voor mij niet allemaal digitaal omdat het tegenwoordig kan. Ik ben me bewust van de dode hoeken en weet waar ik extra moet opletten. Wil ik nét iets meer zien, dan verschuif ik wat op mijn stoel. Dan verandert mijn kijkhoek.”

Vooral bij het aandokken is Gerrit gehecht aan zijn spiegels. “Daar wil ik diepte zien. Hoe ver ben ik nog van het dok af, hoe staat m’n oplegger ervoor? Een camera maakt er een plat beeld van.” Kijken in spiegels is voor hem tweede natuur. “Wie nu begint, leert rijden met camera’s. Ik heb het anders geleerd. Dat krijg je er niet meer uit.”

Bij regen zouden digitale spiegels volgens fabrikanten beter zicht moeten bieden dan gewone buitenspiegels. Maar om met Cruijff te spreken: ieder voordeel hep z’n nadeel. “Een spiegel krijgt regen en vuil over zich heen, maar die cameralenzen zitten ook buiten.” Daarmee schrijft Gerrit de camera’s niet bij voorbaat af. “Misschien zou ik na een paar weken ook zeggen dat ik nooit meer anders wil. Maar waarom zou ik daar nu nog aan beginnen? Ik moet nog twee jaar tot aan mijn pensioen. Hopelijk laten ze me tot die tijd gewoon met normale spiegels rijden.”

Gerrit Paalman
🛞 is 64 jaar
🛞 woont in Deventer
🛞 zit al 38 jaar op de vrachtwagen
🛞 rijdt met een DAF XF 480 met gewone spiegels
🛞 Spreekt TON bij Pleisterplaats A2 De Lucht-Oost

‘Het eerste jaar heb ik ze vervloekt’

Elbert Hoedeman rijdt voor de drankendivisie van Simon Loos. Het grootste deel van zijn chauffeursleven keek hij in gewone spiegels en de overstap naar camera’s ging moeizaam. “Het eerste jaar heb ik ze vervloekt. Het leek wel alsof ik voor het eerst achter het stuur zat.” Zijn mening over digitale spiegels is inmiddels volledig omgeslagen: zeven jaar later wil hij niet meer anders.

Als begeleider van nieuwe chauffeurs ziet hij bij hen soms dezelfde worsteling. “Bij het achteruitrijden hebben ze in het begin soms het gevoel dat de oplegger schuin achter de trekker staat. Dat is schijn, maar het went.”

In de drankendistributie luistert achteruitrijden extra nauw. De trailers hebben een kettingbaansysteem waarmee de pallets worden geladen en gelost. De combinatie moet daarvoor op de millimeter precies voor het dok staan. Elbert gebruikt de lijnen op het wegdek als extra hulpmiddel om de combinatie recht voor het dok te krijgen.

Tijdens het rijden waardeert hij het vrijere zicht vanuit de cabine: de grote spiegelhuizen ontbreken. “De dode hoek is met digitale spiegels verkleind.” Nadelen heeft het systeem ook. Laagstaande zon kan het camerabeeld verslechteren. Ook regen kan het zicht verminderen, vooral aan de linkerkant. “De ruitenwissers werken het water naar die kant van de cabine weg, waardoor het voor de lens loopt.” De camera’s zijn wel verwarmd, maar bij stortbuien helpt dat weinig. Elberts oplossing is niet hightech maar werkt prima: even met twee vingers over het glaasje en het beeld is weer beter.

Eén keer viel tijdens het rijden het beeld aan één kant weg. “Ik keek naar rechts en het scherm was zwart. Ik voelde me als een blinde.” Hij zette het rechter raampje open en schoof met zijn alarmlichten aan voorzichtig de banen op richting vluchtstrook. “Ik heb geen gekraak gehoord, dus het zal wel goed zijn gegaan.” Eenmaal veilig aan de kant morrelde hij wat aan de stekkertjes, waarna het beeld weer terugkwam. Sindsdien heeft hij er geen last meer van gehad. “De camera’s die ik ooit vervloekte, zou ik nu niet meer willen missen.”

Elbert Hoedeman
🛞 is 61 jaar
🛞 woont in Driebergen
🛞 werkt 21 jaar bij Simon Loos
🛞 rijdt al 7 jaar met een Mercedes-Benz Actros met digitale spiegels
🛞 Spreekt TON bij A12 Vrumona Bunnik